27/8/17

Τα δάκρυα της Σμύρνης δεν πρόκειται να στεγνώσουν

26 Αυγούστου 1922
Η αρχή του κακού . .
. . .Αργά τη νύχτα κουρασμένοι οι Ελληνες αποσύρονται από την προκυμαία στα σπίτια τους απελπισμένοι. Τα επίτακτα πλοία δεν δέχονται να τους παραλάβουν. Είχε δώσει αυστηρές εντολές ο Στεργιάδης να μην παραλαμβάνουν πολίτες.Κι όμως χιλιάδες θα μπορούσαν να σωθούν γιατί πολλά ήσαν τα επίτακτα πλοία που μπορούσαν σε λίγες ώρες να τους μεταφέρουν στη Χίο και τη Μυτιλήνη.
Το απόγευμα της ίδιας μέρας τρία, από τα επίτακτα πλοία που είχαν παραλάβει στρατιώτες απέπλεαν από την πόλη. Είχαν φτάσει στο Ξώκαστρο κι οι μαύρες τουλίπες καπνού που τις απομάκρυνε πίσω ο μπάτης, έμοιαζαν με τρία στίγματα, τρεις κουκίδες, τρία αποσιωπητικά της μεγάλης τραγωδίας.
Η 26η Αυγούστου είναι η μέρα της αγωνίας , η μέρα της απόγνωσης και του τρόμου του ελληνικού πληθυσμού της Σμύρνης. Η εφιαλτική μέρα της προσμονής. Από τις τουρκικές συνοικίες ακούγονται πυροβολισμοί, που εντείνουν την απόγνωση. Οι τελευταίοι δημόσιο υπάλληλοι και οι στρατιωτικοί έχουν αναχωρήσει. Η πόλη ανυπεράσπιστη! Εξαλα τα πλήθη ζητούν καταφύγιο σε σπίτια Ευρωπαίων και στις εκκλησίες. Πλημμυρίζει ο αυλόγυρος της εκκλησίας της Αγίας Φωτεινής από Σμυρνιούς και πρόσφυγες του εσωτερικού. Ο Χρυσόστομος προσπαθεί να τονώσει το ηθικό τους.
«Η Ελληνική διοίκηση γράφει ο Δ. Σβολόπουλος, έπαψε να υπάρχει. Οι ανώτεροι υπάλληλοι και η χωροφυλακή έφυγαν. Ολοι εφυγαν εκτός από τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο που προσπαθούσε να καθησυχάσει τον τρομαγμένο κόσμο που είχε συγκεντρωθεί στον αυλόγυρο του ναού της Αγίας Φωτεινής ,συντετριμμένος από την ξαφνική συμφορά.. Η ελληνική κατοχή της Σμύρνης είχε παύσει από τη νύκτα της 25ης Αυγούστου. Η ωραία πρωτεύουσα της Ιωνίας, χτυπημένη από τη σκληρή μοίρα της είχε αφεθεί στην τύχη της. Συντελείται έξοδος των κατοίκων της. Που πήγΟΥαιναν δεν ήξεραν. Να φύγουν ήθελαν από τηνπόλη που θα έπεφτε εντός ολίγου στα χέρια των ορδών του Κεμάλ και τους σφαγείς του Νουρεντίν.»
Απελπιστικό το τελευταίο ανακοινωθέν της Στρατιάς της Μικράς Ασίας: » Ο εχθρός στην προέλαση του έφτασε χτες το απόγευμα με τα προκεχωρημένα τμήματα πεζικού και ιππικού επί της γενικής γραμμής Οργακλί – Μπελέν Νταγ. Τμήμα εχθρικού ιππικού με 400 ιππείς κατέλαβε το Τουρμπαλί (17 χιλιόμετρα από τη Σμύρνη). Η Στρατιά θα εκκενώσει τη Μικρά Ασία το ταχύτερο μεταφερόμενη ακτοπλοϊκώς. Η επιβίβαση μέχρι σήμερα τα μεσάνυκτα από τη Σμύρνη (αποβάθρα Πούντας) είναι επιτυχής και θα διακοπεί για συνεχισθεί από τη χερσόνησο της Ερυθραίας (κατασκευασμένη αποβάθρα στον Τσεσμέ), απ΄όπου θα καταφύγουν οι υπόλοιπες δυνάμεις της στρατιάς .
Το δειλινό της 26ης Αυγούστου διατάσσεται ο απόπλους των πολεμικών μας από τη Σμύρνη. Προηγείται η «Λήμνος», ακολουθεί η «Ελλη» κι έπονται τα αντιτορπιλικά. Τελευταία αποπλέει και η εξοπλισμένη «Νάξος». Η ύστατη στιγμή της ελληνικής παρουσίας στη Σμύρνη. Η στερνή ελπίδα χιλιάδων Ελλήνων που κατακλύζουν την προκυμαία χάνεται. Δακρυσμένα μάτια παρακολουθούν την θλιβερή πομπή. Απο μακρυά φτάνουν οι στροφές του εθνικού μας ύμνου. Είναι οι ορχήστρες του ιταλικού θωρηκτού «Ντουϊλιο» και των γαλλικών πολεμικών » Βαλδέμ Ρουσσώ» και «Ερνέστ Ρενάν» που παιανίζουν καθώς τα πολεμικά μας περνούν δίπλα τους.Είναι ο τελευταίος χαιρετιστήριος ύμνος προς στην Ελληνική σημαία…
Στις 7:30 το βράδυ της ίδιας μέρας ο Στεργιάδης φρουρούμενος από σωματοφύλακες του κατεβαίνει την σκάλα της Αρμοστείας για να φύγει.Μόλις τον αντιλαμβάνεται ο συγκεντρωμένος εκεί κόσμος ξεσπά σε γιουχαίσματα. Πολλοί προσπαθούν να του επιτεθούν. Ο διευθυντής της Αστυνομίας Νικηφοράκης και χωροφύλακες τους απωθούν και απειλούν ότι θα τους πυροβολήσουν. Ο Στεργιάδης έντρομος επιστρέφει στο μέγαρο της Αρμοστείας. Η αγανάκτηση του κόσμου που τόσο τυραννήθηκε και προδόθηκε από τον μοιραίο Αρμοστή φτάνει στο κατακόρυφο. Φωνές και κατάρες ακούγονται. Στην κρίσιμη αυτή στιγμή ο Στεργιάδης ειδοποιεί την αγγλική ναυαρχίδα πως κινδυνεύει η ζωή του και σε λίγο καταφθάνει αγγλική ατμάκατος με ένοπλους πεζοναύτες. Οταν εμφανίζεται και πάλι ο Στεργιάδης, κάτωχρος και τρομοκατημένος , έτοιμος για να φύγει, γιουχαίσματα και κατάρες του πλήθους τον υποδέχονται. Αγγλοι πεζοναύτες σχηματίζουν ζώνη με παρατεταμένες τις ξιφολόγχες για να αποκρούσουν επίθεση του λαού κατά του Αρμοστή, κι ο Στεργιάζης τρικλίζοντας από φόβο κατορθώνει να επιβιβαστεί στην αγγλική ατμάκατο, όπου σωριάζεται σχεδόν αναίσθητος. Οταν η ατμάκατος άρχισε να απομακρύνεται ο προδομένος σμυρναικός κόσμος άρχισε να κραυγάζει: Κατάρα, κατάρα! Ανάθεμα στον προδότη!
Ο Στεργιάδης φυγαδεύτηκε με το αγγλικό πολεμικό ως την Κωνσταντινούπολη κι από εκεί στη Ρουμανία, στις δε 29 Αυγούστου με ρουμανικό πλοίο κατέφυγε στη Νίκαια της Γαλλίας. Κατά τη διέλευση του από την Κωνσταντινούπολη, πρόσφυγες από την Προύσα και τα Μουδανιά, που κατευθύνονταν μέσω της Πόλης στη Θράκη, όταν πληροφορήθηκαν πως στο πλοίο βρισκόταν ο μοιραίος Αρμοστής, περικύκλωσαν το Ρουμανικό πλοίο με βάρκες, με σκοπό να ανέβουν επάνω καινα τον κακοποιήσουν. Μόλις έμαθε αυτό ο τότε λιμενάρχης στην Πόλη Δ. Παπαμιχαλόπουλος, ειδοποίησε τον άγγλο πλοίαρχο του πολεμικού πλοίου στην Πόλη κι εκείνος έστειλε δύο ατμάκατους με οπλισμένους Αγγλους πεζοναύτες κι απομάκρυνα τους -τόσο δίκαια-εξαγριωμένους πρόσφυγες.
**Σμυρναϊκά Σημειώματα του Χρήστου Σ. Σολωμονίδη

3 σχόλια:

  1. Ο Στεργιάδης φυγαδεύτηκε την 26η Αυγούστου 1922.
    Ο νεομάρτυς Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος παρέμεινε.
    Την 27η Αυγούστου, ημέρα εισόδου των πρώτων Τούρκων στην Σμύρνη τον επισκέπτεται ο Αμερικάνος πρόξενος Γεώργιος Χόρτον και τον προτρέπει:
    - Ελάτε μαζί μου. Θα σας συνοδεύσω ώς την προκυμαία και θα σας παραλάβει εκεί η βενζινάκατος αντιτορπιλικού μας.
    Σεβασμιότατε, γνωρίζω, καταλαβαίνω την θέση σας. Αλλά για το ανώνυμο πλήθος υπάρχει ελπίδα σωτηρίας. Ενώ εσείς είσθε προγεγραμμένος.
    - Το γνωρίζω αλλά δεν μπορώ ποτέ να εγκαταλείψω την θέσιν μου, το ποίμνιον μου. Σας ευχαριστώ εσάς και την κυβέρνησίν σας δια το χριστιανικό ενδιαφέρον σας.
    Λίγο αργότερα παρουσιάζεται στον Μητροπολίτη ένας Γάλλος σημαιοφόρος. Έχει εντολή από τον πρόξενο του Γραβιέ να συνοδεύσει τον Μητροπολίτη πρώτα στο προξενείο και μετά στην προκυμαία.
    - Ο πρόξενος μου είπε ότι κινδυνεύει η ζωή σας, ότι είσθε προγεγραμμένος. Του το τηλεφώνησε ο Ιταλός πατήρ Σκαλιαρίνο. Το έμαθε από τους Τούρκους. Θα σας σκοτώσουν!
    - Το ξέρω παιδί μου και σε ευχαριστώ, εσένα, τον κ. πρόξενο και την πατρίδα σου. Αλλά η θέσις μου είναι εδώ.
    ...
    Ο στρατηγός Νουρεντίν πασάς τον αναζήτησε με ανθρώπους του στη Μητρόπολη.
    ...
    Τόν παρέδωσε στον κτηνώδη τουρκικό όχλο. Τού κόψανε ένα αυτί, του βγάλανε τα μάτια, με νύχια και σουγιάδες του κόβουν κομμάτια από τις σάρκες του. Ότι αφήσαν από το σώμα του τα ανθρωπόμορφα τέρατα, μία άμορφα μάζα σαρκών και αίματος.
    ...
    Ο θάνατος του Μητροπολίτη αποτελεί το σύνθημα γενικευμένων σφαγών και την πυρπόληση της Σμύρνης, εκτός της Τουρκικής συνοικίας. Κατά μήκος του λιμένα εκατοντάδες πτώματα επιπλέουν επί της θαλάσσης. Χιλιάδες αλλοφρονούντων κατέφυγαν στο νεκροταφείο, όπου γονείς έκρυβαν στούς τάφους τις θυγατέρες τους. Χιλιάδες ανθρώποι εφονεύοντο καθ'εκάστην στην Σμύρνη.
    ...
    Έχοντας όπίσω των τα καιόμενα σπίτια των οι άνθρωποι αυτοί μένουν ημιθανείς επί ημέρας εις την προκυμαίαν της Σμύρνης, εκλιπαρούντες και αναμένοντας να φθάσουν πλοία δια να τους παραλάβουν...

    (από το βιβλίο Διχασμός - Μικρά Ασία, του Φοίβου Ν. Γρηγοριάδη, Εκδόσεις Κεδρηνός, 1971)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μοιραίο πρόσωπο ο Στεργιάδης για τον Μικρασιατικό Ελληνισμό και σίγουρα δεν είχε το τέλος που του άξιζε, ζώντας τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη... γαλλική Ριβιέρα. Ωστόσο τί περισσότερο ήταν ο Στεργιάδης από ανώτερος κρατικός υπάλληλος; Πώς διετήρησε την θέση του και με τους βενιζελικούς και με τους αντιβενιζελικούς στην εξουσία, την ίδια στιγμή που άλλαζαν τους στρατηγούς στο μικρασιατικό μέτωπο όπως τα πουκάμισα; Μου θυμίζει η περίπτωσή του κάποιους ανώτερους κρατικούς υπαλλήλους σήμερα που αν και διορίζονται από την Ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο πρέπει να διαθέτουν και την εύνοια του ξένου παράγοντα για να διατηρήσουν τη θέση τους και να μακροημερεύσουν σε αυτή. Ίσως αυτή η κατάσταση να εξηγεί γιατί ο Στεργιάδης πολέμησε λυσσαλέα την προοπτική της Μικρασιατικής άμυνας από τους γηγενείς μικρασιάτες δρώντας ως η μακρά χείρ των "συμμάχων" στη Μικρά Ασία. Το σίγουρο πάντως είναι ότι υπάρχουν εν δυνάμει Στεργιάδηδες ακόμη και σήμερα που μετά την όποια καταστροφή προκαλέσουν τους επιφυλάσσεται η "δίκαιη μισθαποδοσία" στην αλλοδαπή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Η συνταρακτική επιστολή του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου προς Ελευθέριο Βενιζέλο

    https://www.youtube.com/watch?v=VGqrDNy7czo

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Υφίσταται μετριασμός των σχολίων.

- Παρακαλούμε στα σχόλια σας να χρησιμοποιείτε ένα όνομα ή ψευδώνυμο ( Σχόλια από Unknown θα διαγράφονται ).
- Παρακαλούμε να μη χρησιμοποιείτε κεφαλαία γράμματα στη σύνταξη των σχολίων σας.